Blog

Rafał Wójcik jest bezdyskusyjnie najlepszym świętokrzyskim maratończykiem w historii. W latach 2005-2006 jako zawodnik KKL Kielce zdobył mistrzostwo Polski, w kolejnych dwóch stawał na trzecim i drugim stopniu podium. Udanie startował też w mistrzostwach świata i Europy, zajmując w tych imprezach odpowiednio 16. i 12. miejsca.

W 2008 r. ten wybitny biegacz, specjalizujący się wcześniej w biegu na 3000 m z przeszkodami i startujący w tej konkurencji na Igrzyskach Olimpijskich w Sydney, był bliski drugiego olimpijskiego startu w maratonie. Pojechałby do Pekinu, gdyby kilka miesięcy wcześniej w Dębnie zdobył mistrzostwo Polski lub przebiegł 42 km 195 m w 2 godz. 12 min. Wyprzedził go jednak Henryk Szost z Grunwaldu Poznań, a jako drugi z Polaków na mecie uzyskał czas 2:13.02.

Szansę zostania olimpijczykiem miał przed wojną Jan Marynowski z Wojskowego Klubu Sportowego Kielce. Zaledwie po czterech miesiącach treningu wywalczył w 1935 r. tytuł wicemistrza naszego kraju z czasem 2.58.06 i brany był pod uwagę jako kandydat na igrzyska w Berlinie. Niestety, w olimpijskim 1936 r. przegrał rywalizację z bardziej doświadczonymi biegaczami Kazimierzem Fiałką z Cracovii i Bronisławem Gancarzem z Pogoni Lwów. Według „Przeglądu Sportowego” z tego okresu, zaszkodził mu zbyt forsowny trening na obozie ze Stanisławem Petkiewiczem, ówczesnym trenerem, a wcześniej wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski na długich dystansach, jednym z niewielu biegaczy, którzy pokonali słynnego Fina Paavo Nurmiego.

Przed wojną na start w maratonie decydowało się niewielu zawodników. Z naszego regionu znamy jeszcze tylko Adama Młodożeńca ze Strzelca Starachowice, który w 1937 r. uplasował się na ósmej pozycji w mistrzostwach Polski. Po wojnie na pierwszych maratończyków czekaliśmy ponad 20 lat. Wprawdzie w 1948 r. Kielce były gospodarzem mistrzostw kraju, ale nie startował w nich żaden z biegaczy z ówczesnego województwa kieleckiego. Pobiegli dopiero 19 lat później w mistrzostwach w Chorzowie, a najlepszy z nich Mieczysław Kudła z Budowlanych Kielce zajął 22. lokatę z czasem powyżej 3:02.17,4.

Ponad pół godziny szybciej przebiegł maraton w 1970 r. Janusz Kaus z Budowlanych, awansując do krajowej czołówki maratończyków. Na 15. pozycji, jako trzeci z Polaków, ukończył maraton w Cedyni. Z powodzeniem startował też w Czechosłowacji. W Pradze zajął 12. lokatę, a w Koszycach pobiegł jeszcze szybciej – 2:30.00,1, plasując się na 44. miejscu wśród ponad 300 maratończyków z kilkunastu krajów. W następnym roku zmienił barwy klubowe, przeniósł się do Radomiaka Radom, ale nie poprawił już wyników.

Na przełomie lat 70. i 80. Budowlani należeli do polskiej czołówki w maratonie za sprawą przybyłych do Kielc biegaczy z innych regionów. Nie zdołali oni jednak wywalczyć medalu w mistrzostwach naszego kraju. Najlepsze piąte miejsce zajął w 1981 r. Władysław Dończyk, na szóstych pozycjach uplasowali się Janusz Wąsowski w 1978 r. i Ryszard Krukar w 1983 r.
Za to dwukrotnie Budowlani zdobywali puchar klubowy w mistrzostwach Polski. W 1981 r. dokonali tego Dończyk z wychowankiem kieleckiego klubu Tadeuszem Kasperkiem, a dwa lata później Krukar z Dończykiem. Ponadto zajmowali drugie miejsce w 1980 r. i szóste rok wcześniej.

Po okresie dominacji Rafała Wójcika najlepszym świętokrzyskim maratończykiem został Rafał Czarnecki z Bliżyna. Ten biegacz amator zaczął biegowy trening dopiero w wieku 26 lat, gdy większość zawodników kończy uprawianie sportu. Największe sukcesy przyszły, gdy miał blisko 40. W latach 2013-2020 wygrał w sumie 25 maratonów w Polsce, m.in. w Gdańsku, Kędzierzynie-Koźlu,  Krynicy, Lublinie, Rzeszowie i w Szczecinie. Z rekordem życiowym 2:23.14 plasuje się na dziesiątej pozycji w tabeli najlepszych świętokrzyskich maratończyków w historii.

Zestawienie 101 biegaczy, którzy pokonali 42 km 195 m poniżej 4 godzin, wykaz największych sukcesów i rekordzistów, a także lokaty zajmowane tabelach najlepszych w Polsce zamieszczamy w dziale „Statystyka i rekordy„.

Na miano najlepszej świętokrzyskiej maratonki w historii zasługuje Lidia Czarnecka z Bliżyna, reprezentująca od ubiegłego roku STS Skarżysko-Kamienna. Jako pierwsza kobieta z naszego regionu przebiegła 42 km 195 m poniżej trzech godzin. Dokonała tego prawie trzy lata temu, 14 kwietnia 2019 r. w Gdańsku, wygrywając maraton w kategorii kobiet w czasie 2:49.05.

Trzykrotnie była najlepsza wśród pań także w Maratonie Odrzańskim w Kędzierzynie-Koźlu, po dwa razy zwycieżała w Krynicy, Rzeszowie i Szczecinie, wygrała ponadto biegi maratońskie na Mazurach, w Piwnicznej-Zdroju, Tarnobrzegu oraz w Bliżynie.
Biegaczka ta, trenowana przez swojego męża Rafała Czarneckiego, czołowego od lat w naszym regionie maratończyka, w sumie ośmiokrotnie pokonała 42 km 195 m poniżej trzech godzin. Z 20 najlepszych wyników w historii świętokrzyskiej lekkiej atletyki w maratonie do niej należy aż 14.

Rekord województwa świętokrzyskiego odebrała jednak Lidii Czarneckiej w 2021 r. Beata Popadiak, biegaczka z Krakowa, która reprezentuje Nadir Jędrzejów. Startując w silnie obsadzonym maratonie w Berlinie, uzyskała liczący się już w Polsce czas 2:41.17.
Pierwszą naszą rekordzistką i maratonką w ogóle była Zdzisława Tylmanowska. W I Maratonie Pokoju w Warszawie w 1979 r. miała trzeci rezultat wśród kobiet 3:22.04. Nie został jednak uznany, ponieważ trasa okazała się ok. 1,5 km za krótka. W następnym roku już na pełnym dystansie 42 km 195 m w stolicy reprezentująca wówczas Budowlanych Kielce biegaczka miała wynik 3:42.26. Zajęła ósme miejsce wśród pań.

Maraton warszawski z 1980 r. jest uznawany za nieoficjalne mistrzostwa Polski kobiet. Oficjalne zapoczątkowane zostały rok później. Pierwsze odbyły się w stolicy, kolejne odbywały się najczęściej w Dębnie, a także we Wrocławiu, Łodzi, Warszawie, Torunie i Olesnie. Świętokrzyskiej biegaczki w tych mistrzowskich maratonach bardzo rzadko startowały. A jeśli już to miało miejsce, nie były klasyfikowane, ponieważ jako amatorki nie posiadały wymaganej przez PZLA licencji zawodniczej.

Nie mamy więc do tej pory w maratonie nie tylko medalu, ale nawet lokaty w pierwszej czy drugiej dziesiątce mistrzostw Polski. Inna sprawa, że nie doczekaliśmy się jeszcze maratonki na poziomie ścisłej czołówki krajowej. Żadna z biegaczek nie zdołała jeszcze uzyskać wyniku na poziomie klasy mistrzowskiej (2:40.00), normę na I klasę (2:57.00) wypełniły jedynie Beata Popadiak i Lidia Czarnecka.

I tylko one przebiegły maraton poniżej 3 godzin. Biegaczek, którym udało się to w czasie lepszym niż 3,5 godziny, mamy 20. Takich, które uzyskały czas poniżej 4 godzin, znaleźliśmy w sumie 63. Bardzo prawdopodobne, że nie jest to pełna lista. Zdecydowana większość maratonek z naszego regionu to biegaczki niezrzeszone. Nie zawsze w komunikatach z maratonów podawane jest, skąd pochodzą. Nie do wszystkich wyników biegów maratońskich, w których startowały, udało się nam dotrzeć.

Zestawienie najlepszych rezultatów i najlepszych maratonek w historii świętokrzyskiej lekkiej atletyki znajduje się w dziale „Statystyka i rekordy„.

To bardzo popularny dystans wśród biegaczy amatorów, którzy stanowią większość w świętokrzyskich zestawieniach historycznych. W rozgrywanym przed pandemią koronawirusa półmaratonie w Kielcach startowało po około tysiąc osób, a ich liczba byłaby z pewnością jeszcze większa, gdyby nie limit wyznaczony przez organizatorów.

Dużą frekwencją cieszył się też półmaraton w Skarżysku-Kamiennej, który najczęściej wygrywali zawodnicy z zagranicy. W trzech z pięciu w Kielcach zwyciężył natomiast Łukasz Woźniak, zawodnik i trener KKL Kielce oraz Olimpu Strawczyn.

Dominatorem wśród świętokrzyskich biegaczy w półmaratonie jest jednak Rafał Wójcik, do którego należy aż 17 z 20 najlepszych wyników w historii. Część z nich to oficjalne czasy z półmetka biegów maratońskich, w których startował.

Jako zawodnik KKL Kielce Wójcik w 2007 r. zdobył w półmaratonie wicemistrzostwo Polski. Ponadto był czwarty i dwukrotnie siódmy. Plasował się również czterokrotnie w pierwszej dziesiątce w tabelach najlepszych polskich półmaratończyków. W 2007 i 2009 r. zajął drugie miejsce, w 2006 r. był trzeci.

Także na trzeciej pozycji w 1993 r. znalazł się Mirosław Żerkowski, który na koniec kariery był zawodnikiem Budowlanych Kielce. W mistrzostwach naszego kraju jednak nie startował. Pobiegł natomiast w mistrzostwach świata w 1993 r. w Brukseli. Zajął odległe 80. miejsce, ale został pierwszym biegaczem z klubu z naszego regionu, który oficjalnie reprezentował Polskę w półmaratonie. I jest na razie jedynym.

Mistrzostwa świata i Polski na dystansie 21 km 97,5 m rozgrywane są od 1992 r. Wcześniej, w naszym kraju biegacze walczyli o medale w tzw. małym maratonie – w latach 1975-78 i 1980-91 na 20 km, a w 1979 r. na 25 km.
Na tym krótszym dystansie dwukrotnie ósme miejsce w mistrzostwach Polski zajmował Bohdan Saba z Budowlanych. W 1982 r. kielecki klub z jego udziałem uplasował się na drugiej pozycji w klasyfikacji drużynowej mistrzostw. Saba dwukrotnie plasował się też w pierwszej dziesiątce w tabelach polskich biegaczy na 20 km. Najwyższe, czwarte miejsce, zajął jednak w 1981 r. Władysław Dończyk, także z Budowlanych.

Najlepszy wynik w biegu ulicznym na 20 km należy do Artura Osmana, który jako zawodnik STS Skarżysko-Kamienna pokonał ten dystans w 1996 r. w 1 godz. i 17 s. Na 20 000 m na bieżni rekordzistą wciąż jest Jan Marynowski z WKS Kielce, czołowy przed wojną długodystansowiec w Polsce. Jego czas 1:11.37,8, uzyskany 14 czerwca 1936 r. na stadionie Cracovii nadal czeka na poprawienie.

Z pewnością by się już dawno doczekał, gdyby bieg na tak długim dystansie na bieżni był rozgrywany. W Kielcach miało to miejsce tylko raz – 6 sierpnia 1967 r. Szybciej od Marynowskiego pobiegł wtedy Edmund Kibil z Pronitu Pionki, uzyskując 1:10.12,6. Pionki były wtedy w województwie kieleckim, nie są jednak w świętokrzyskim, więc przedwojenny biegacz pozostaje naszym rekordzistą.

Zestawienie najlepszych wyników oraz zawodników w półmaratonie, osiągnięć na tym dystansie, a także w biegach na 20 i 25 km znajdziecie w dziale „Statystyka i rekordy„.