Pionierami byli gimnazjaliści i żołnierze. Tabele wyników z lat 1920-29

Rozpoczynamy publikację historycznych zestawień wyników lekkoatletów z Kielc i regionu. Pierwszy odcinek obejmuje lata 1920-29, nie znaleźliśmy bowiem dokumentów czy innych źródeł, które pozwalałyby stwierdzić, że Królową Sportu uprawiano na naszym terenie wcześniej.

W „Przeglądzie Sportowym” z 24 grudnia 1921 roku znaleźliśmy informację, że wiosną tego roku w Starachowicach dzięki staraniom miejscowego nauczyciela Romualda Sierżewskiego powstał klub sportowy Promień, a jego „drużyna footballowa rozegrała w ubiegłym sezonie szereg zawodów”. Natomiast z inicjatywy Tadeusza Krzyżanowskiego powstało dziesięć kolejnych sekcji, w tym lekkoatletyczna. Czy i z jakim efektem startowali lekkoatleci Promienia, nie udało się ustalić.

O tyczce skacze Jerzy Czarniecki, najlepszy kielecki lekkoatleta w latach 20. (zdjęcie z archiwum Antoniego Pawłowskiego)

Wcześniej, bo 17 kwietnia 1921 roku, „Gazeta Kielecka” informowała, że w Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Kielcach „istnieje w ogólnej organizacji tzw. ‚Samopomocy’ osobna sekcja pod nazwą Koło Sportowe, wykazujące dużą ruchliwość”. Poza tym, jak czytamy, że „w tym  gimnazjum i w Gimnazjum im. M. Reja [od 1934 r. im. Stefana Żeromskiego] powstały jeszcze kluby sportowe, które na początek utworzyły po jednej drużynie piłki nożnej”.

Klub w szkole im. Śniadeckiego nosił nazwę Lechia, a założył go już pod koniec lata 1920 roku 16-letni wówczas gimnazjalista Jerzy Czarniecki. Jego członkowie grali nie tylko w piłkę, ale również uprawiali biegi, skoki i rzuty. Pierwszą informację, że startowali w zawodach lekkoatletycznych znajdujemy w wydawanym w Radomiu i w Kielcach „Słowie” z 11 czerwca 1923 roku. Odbyły się one w Jędrzejowie z okazji poświęcenia boiska i utworzenia Gniazda Sokolego, czyli oddziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Czarniecki okazał się najlepszy w skoku wzwyż i w dal z wynikami 1,60 m i 5,50 m, bieg na 100 m wygrał z czasem 12 i 3/4 s jego klubowy i szkolny kolega Romuald Barga.

Obaj zawodnicy prócz Lechii reprezentowali także kieleckie gniazdo Sokoła. W tym samym 1923 roku startowali dwukrotnie w Warszawie. Jak informowała „Gazeta Kielecka”, odnosili zwycięstwa w zawodach „o mistrzostwo sokole”, a potem „odznaczyli się znowu” na igrzyskach sportowych p.w., czyli przysposobienia wojskowego. Jesienią 1924 roku nie tylko „GK”, ale i ogólnopolska prasa  („Przegląd Sportowy” i tygodnik „Stadjon”) donosiła o zwycięstwie Jerzego Czarnieckiego w pięcioboju wojskowo-sportowym o mistrzostwo przysposobienia rezerw Dowództwa Okręgu Korpusu X Wojska Polskiego w Przemyślu.

Marian Skierczyński jako żołnierz 4 Pułku Saperów w Sandomierzu przebiegł 100 m w 11,3 s. (zdjęcie z opracowania „Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego”)

W tabelach dziesięciu najlepszych w latach 20. w poszczególnych konkurencjach, opublikowanych w 2000 roku przez Komisję Statystyczną PZLA w opracowaniu pt. „Osiągnięcia polskiej lekkiej atletyki w 20-leciu międzywojennym”, nasz region reprezentują tylko żołnierze z jednostek w Sandomierzu i w Kielcach. Najwyższy poziom reprezentował  Marian Skierczyński, który w 1923 roku przebiegł 100 m w 11,3 s i został sklasyfikowany na ósmym miejscu, a rok później był siódmy na 400 m z czasem 55,0 s.  Pochodził on z Radomia, służył w stacjonującym wówczas w Sandomierzu 4 Pułku Saperów. W latach 1927-30, już jako zawodnik AZS Warszawa, zdobywał trzykrotnie mistrzostwo Polski w sztafecie 4×100 m. Na szóstej pozycji w 1923 roku znalazła się sztafeta 4×400 m stacjonującego w Kielcach 4 Pułku Piechoty Legionów. Blisko pierwszej dziesiątki był wspomniany już Jerzy Czarniecki, a także Mieczysław Mirkowski ze Skarżyska-Kamiennej, który w 1928 roku skoczył o tyczce 3,15 m, a rok później rzucił oszczepem 49,43 m.

W tabelach z lat 1920-29 umieszczamy zawodników z miejscowości, które obecnie znajdują się w granicach województwa świętokrzyskiego. Zdecydowana większość nie ma przynależności klubowej, reprezentują najczęściej szkoły, a także organizacje Sokoła i Związku Strzeleckiego z poszczególnych miast lub powiatów. Są wśród nich m.in. Jan Skład i Józef Leśkiewicz, którzy w drugiej połowie lat 20. rozpoczynali karierę, a w następnej dekadzie należeli do ścisłej krajowej czołówki. Pierwszy był uczniem Gimnazjum Humanistycznego w Sandomierzu. Już jako reprezentant AZS Warszawa w 1932 roku skoczył w dal 7,06 m i zdobył wicemistrzostwo Polski. Leśkiewicz, reprezentujący w naszym zestawieniu Gimnazjum w Jędrzejowie, ustanowił rekord Polski w rzucie młotem wynikiem 38,23 m w 1931 roku, a w następnym został mistrzem naszego kraju. Startował wówczas w barwach Cracovii. Jako zawodnik KSZO Ostrowiec w mistrzostwach Polski w 1933 roku zajął drugie miejsce w rzucie młotem i trzecie w rzucie oszczepem.

Zestawienie wyników z lat 20. sporządziliśmy głównie w oparciu o informacje prasowe. Nie jest oczywiście kompletne. W większości przypadków brakuje roczników i imion zawodników, często dat czy nawet miejsca zawodów. Zdajemy sobie sprawę, że nie są to tabele najlepszych rezultatów, ale tylko tych, które udało się ustalić. Uznajemy jednak, że lepsze takie zestawienie, niż żadne. Jeżeli dotrzemy do archiwalnych dokumentów czy innych źródeł, będziemy je uzupełniać.

Niniejszą publikacją rozpoczynamy publikację takich historycznych tabel. W grudniu zamieścimy wyniki z lat 1930-39, znacznie pełniejsze niż te z lat 20. Nie tylko wśród mężczyzn, ale także kobiet, które w tym zestawieniu reprezentowane są tylko przez cztery zawodniczki. Od 2016 roku planujemy publikowanie tabel z kolejnych lat po II wojnie światowej.

 

 

TABELE  LEKKOATLETÓW Z REGIONU ŚWIĘTOKRZYSKIEGO

ZA LATA 1920-1929

M ę ż c z y ź n i

100 m
11,3 Marian SKIERCZYŃSKI 1900 4 Pułk Saperów Sandomierz 22.06.1923 Warszawa
11,8 Jan MAROWSKI Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
11,8 Edward KARPETA Skarżysko-Kamienna 7.07.1928 Końskie
11,9 Romuald BARGA Lechia Kielce 09.1923 Warszawa
12,0¹ Jerzy CZARNIECKI 1904 Lechia Kielce 8.09.1925 Kielce
12,0 GORZELEWSKI Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
12,1 Jan SZWAJA Świt Jędrzejów 7.06.1925 Kielce
12,2 Włodzimierz BARGA Sokół Kielce 7.06.1925 Kielce
12,2 Leon BIERNACKI Tęcza Kielce 7.06.1925 Kielce
12,2 DRAB 10.1927 Opatów
¹– w kronice KS Lechia Kielce z lat 1920-27 znajdowała się informacja, że Jerzy CZARNIECKI był rekordzistą tego klubu z wynikiem 11,9 s; brak daty i miejsca uzyskania, nie znaleźliśmy też potwierdzenia w innych źródłach
200 m
25,0² Jerzy CZARNIECKI 1904 Lechia Kielce 29.09.1924 Przemyśl
27,8 Edmund WAHREN 1898 4 Pułk Saperów Sandomierz 14.08.1922
27,8 ŚLIWA Policja 06.1928 Kielce
² – w kronice KS Lechia Kielce z lat 1920-27 znajdowała się informacja, że Jerzy CZARNIECKI był rekordzistą tego klubu z wynikiem 24,2 s, brak daty i miejsca uzyskania, nie znaleźliśmy też potwierdzenia w innych źródłach
400 m
55,0 Marian SKIERCZYŃSKI 1900 4 Pułk Saperów Sandomierz 8.09.1924 Łódź
57,6e Marian GUDERSKI 1904 2 Dywizja Piechoty Kielce 30.06.1923 Warszawa
59,4 POBOCHA Policja 06.1928 Kielce
800 m
2.20,0 GEBLER 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 20.08.1923 Przemyśl
2,23,0 kpt. MIZGALEWICZ 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 23.06.1926 Kielce
2.26,2 Jan SZWAJA Świt Jędrzejów 7.06.1925 Kielce
2.28,0 plut. SZEWCZYK 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 23.06.1926 Kielce
2.28,1 Antoni KULAK Związek Strzelecki Kielce 7.06.1925 Kielce
2.32,0 Adam KRÓLIKOWSKI Kielce 14.04.1928 Kielce
2.32,8 Kazimierz PARANDYK Związek Strzelecki Kielce 3.05.1925 Kielce
2.33,4 POBOCHA Policja 06.1928 Kielce
1500 m
5.30,0 KUBICKI Policja 06.1928 Kielce
5.43,6 Józef METRYKA Związek Strzelecki Kielce 14.04.1928 Kielce
3000 m
9.31,0 (?) Józef METRYKA Związek Strzelecki Kielce 10.1927 Suchedniów
12,41,0 Bronisław DUTKIEWICZ Chęciny 14.04.1928 Kielce
5000 m
17.30,0 OBARA 10.1927 Suchedniów
18.38,0 KUBICKI Policja 06.1928 Kielce
19.33,5 OMELCZUK 4 Pułk Saperów Sandomierz 1923
110 m pł
20,0 Marian SKIERCZYŃSKI 1900 4 Pułk Saperów Sandomierz 7.09.1924 Łódź
20,8 SKIBA Policja 06.1928 Kielce
4×100 m
51,3 LECHIA/SOKÓŁ Kielce 25.07.1926 Kielce
(J. LUDWIG – J.CZARNIECKI, 1904 – W. BARGA – S.NIKLAS)
55,0 Sztafeta ze Skarżyska 06.1928 Końskie
4×400 m
4.04,7 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 20.08.1923 Przemyśl
(ŚWITLAK – SIEMIONAK – BARTOSIK – KAPŁAŃSKI)
wzwyż
1,70 Edward KARPETA Skarżysko-Kamienna 7.07.1928 Końskie
1,66 Mieczysław MIRKOWSKI Skarżysko-Kamienna 7.07.1928 Końskie
1,65 CIAŚ Końskie 7.07.1928 Końskie
1,64 (?) SZRETER Jędrzejów 14.08.1926 Jędrzejów
1,64 (?) Mieczysław KOTOŃSKI Semin. Nauczycielskie Jędrzejów 14.08.1926 Jędrzejów
1,62,5 Jerzy CZARNIECKI 1904 Sokół Kielce 14.04.1928 Kielce
1,60 Witold SZNUK Sokół Ostrowiec 2.06.1929 Radom
1,57 ZWOLSKI (WOLSKI?) 10.1927 Opatów
1,55 Stanisław NIEWIADOMSKI Gimnazjum  J. Śniadeckiego Kielce 12.06.1927 Kielce
1,53 PYZIK Gimnazjum Stopnica 06.1925 Stopnica
tyczka
3,15 Mieczysław MIRKOWSKI Skarżysko-Kamienna 7.07.1928 Końskie
2,80 Jerzy CZARNIECKI 1904 Lechia Kielce 24.05.1925 Kielce
2,75 GORZELEWSKI Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
2,73 LECH Gimnazjum Stopnica 06.1925 Stopnica
2,64 Jan WIERZBICKI Sokół Kielce 7.06.1925 Kielce
2,60 Włodzimierz KUBACKI Sokół Kielce 7.06.1925 Kielce
2,50 Józef LEŚKIEWICZ 1907 Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
2,35 Jan SKŁAD 1908 Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
w dal
6,29 BASIKIEWICZ ZHP Kielce 21.07.1929 Poznań
6,11 WOLSKI (ZWOLSKI?) 10.1927 Opatów
6,07 Jerzy CZARNIECKI 1904 Sokół Kielce 06.1928 Kielce
6,04 Edward KARPETA Skarżysko-Kamienna 06.1928 Końskie
5,98 Stanisław NIEWIADOMSKI Gimnazjum J. Śniadeckiego Kielce 06.1928 Kielce
5,95 Marian GUDERSKI 1904 2 Dywizja Piechoty Kielce 5.08.1924 Wilno
5,93 Marian SKIERCZYŃSKI 1900 4 Pułk Saperów Sandomierz 1923
5,85 Jan SKŁAD  1908 Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
5,72 MAZURKIEWICZ Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
5,51 Jan MAROWSKI Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
kula
10,62 Mieczysław JAGIELSKI Sokół Kielce 2.06.1929 Radom
10,58 Józef LEŚKIEWICZ 1907 Gimnazjum Jędrzejów 1926
10,18 Franciszek SZWAJA Jędrzejów 14.04.1928 Kielce
10,03 WOJCIECHOWSKI Skarżysko-Kamienna 14.04.1928 Kielce
10,00 Mieczysław MIRKOWSKI Skarżysko-Kamienna 14.04.1928 Kielce
9,20 Józef KASZA 10.1928 Busko
8,96 TARNO 10.1928 Sandomierz
8,90 KORSAK Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
8,45 BARAŃSKI Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
8,45 PIOTROWICZ Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
5 kg
13,15 Jan LUDWIG Sokół Kielce 25.07.1926 Kielce
12,31 Józef LEŚKIEWICZ 1907 Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
dysk
33,04 Mieczysław JAGIELSKI Sokół Kielce 2.06.1929 Radom
32,10 TARNO Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
31,01 VORNOST 10.1927 Opatów
30,92 Józef LEŚKIEWICZ 1907 Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
30,42 ADAMCZYK Policja 06.1928 Kielce
30,04 Jan SIKORSKI Akademickie Koło Ziemi Kieleckiej 14.04.1928 Kielce
30,00 WOJCIECHOWSKI Skarżysko-Kamienna 06.1928 Końskie
29,97 Stefan NIKLAS 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 28.06.1929 Lwów
28,76 Franciszek SZWAJA Jędrzejów 14.04.1928 Kielce
28,70 Jan NIESZYN Semin. Nauczycielskie Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
W kronice KS Lechia Kielce z lat 1920-27 znajdowała się informacja, że rekordzistą klubu w rzucie dyskiem był Romuald BARGA z wynikiem 30,50 m, brak daty i miejsca uzyskania, nie znaleźliśmy też potwierdzenia w innych źródłach
oszczep
49,43 Mieczysław MIRKOWSKI Skarżysko-Kamienna 14.07.1929 Brześć
47,73 Józef LEŚKIEWICZ 1907 Gimnazjum Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
45,27 Jan NIESZYN 1909 Semin. Nauczycielskie Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
43,70 Edmund WAHREN 1898 4 Pułk Saperów Sandomierz 1923
38,21 Romuald BARGA Lechia Kielce 26.08.1923 Warszawa
37,58 Franciszek SZWAJA Jędrzejów 12.06.1927 Kielce
37,20 Zdzisław BRODAWKO Związek Strzelecki Kielce 14.04.1928 Kielce
36,20 Jerzy SOBOLEWSKI Sokół Kielce 7.06.1925 Kielce
36,00 SAMSONOWICZ Gimnazjum Sandomierz 3.10.1926 Sandomierz
35,60 ZAWADZIŃSKI Gimnazjum Stopnica 06.1925 Stopnica
Rzut granatem
trzonowym oburącz
73,67 Stefan NIKLAS Lechia Kielce 7.06.1925 Kielce
69,68 Bolesław ORKISZ Sokół Kielce 7.06.1925 Kielce
65,56 Franciszek JELONKIEWICZ Lechia Kielce 7.06.1925 Kielce
jajowym
64,00 plut. WOŹNIAK 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 23.06.1926 Kielce
62,52 kpt. MIZGALEWICZ 4 Pułk Piechoty Legionów Kielce 23.06.1926 Kielce
60,70 Piotr SOKÓŁ Straż Pożarna 20.09.1925 Wierzbnik
60,25 KWIECIŃSKI 10.1928 Sandomierz
60,00 Józef METRYKA Związek Strzelecki Kielce 5.06.1927 Kielce

K o b i e t y

60 m
9,2 H. GŁUSZKÓWNA Sokół Kielce 2.06.1929 Radom
9,6 Maria GŁUSZKÓWNA Sokół Kielce 2.06.1929 Radom
kula(5kg)
7,56 Maria GŁUSZKÓWNA Sokół Kielce 2.06.1929 Radom
dysk
19,60 ZYCHOWICZÓWNA 10.1927 Suchedniów
oszczep
18,25 JAKÓBCZYKÓWNA 10.1927 Suchedniów
(?)– wynik wątpliwy
e – czas estymowany, ustalany na podstawie różnicy odległości
Opracowano na podstawie:

1. Publikacje książkowe

Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Marian Rynkowski, Osiągnięcia polskiej lekkiej atletyki w 20-leciu międzywojennym 1920-1939, Komisja Statystyczna PZLA, Warszawa 2000;

Henryk Kurzyński, Stanisław Pietkiewicz, Marian Rynkowski, Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego, Komisja Statystyczna PZLA, Warszawa 2004;

Marek Michniak, Antoni Pawłowski, Świętokrzyska encyklopedia sportu, Kielce 2004;

Zbigniew Moskwa, Kielecki sport z myszką, Kielce 2000.

2. Prasa regionalna i sportowa

„Gazeta Kielecka” Kielce 1923 (nr 36, 39), 1924 (nr 23, 40), 1925 (nr 37, 43, 47, 74, 77), 1926 (nr 52, 61), 1927 (nr 44, 47);

„Przegląd Sportowy” Kraków/Warszawa 1924 (nr 40), 1925 (nr 27), 1926 (nr 42), 1928 (nr 17, 26, 28), 1929 (nr 30);

„Stadjon” Warszawa 1924 (nr 44), 1927 (nr 16, 34, 44, 48), 1928 (nr 17, 25, 27, 42, 44), 1929 (nr 30);

„Słowo” Radom/Kielce 1923 (nr 133);

„Opinja” Kielce 1928 (nr 86);

Przewodnik Gimnastyczny “Sokół” Warszawa 1929 (nr 18).

Jednodniówka 4-go Pułku Saperów, Sandomierz 1925

3. Inne źródła

Materiały uzyskane od Andrzeja Sochy i Henryka Kurzyńskiego z Komisji Statystycznej PZLA;

Maszynopis niepublikowanego opracowania Antoniego Pawłowskiego pt. „Maratończyk z Kielc wicemistrzem Polski. Lekka atletyka (1920-1939)”.